De grote studentenverenigingen maken dit jaar een groei door. Verenigingen Carolus Magnus, Ovum Novum en Phocas hebben alle te maken met meer aanmeldingen dan het voorgaande jaar.

Bij Carolus staat de teller nu op ongeveer 130 voorinschrijvers, laat Niels van Boekel van de vereniging weten. ‘De komende dagen zullen de definitieve inschrijvingen plaatsvinden. Maar dat zullen er zeker meer zijn dan vorig jaar, toen hadden we minder dan 100 nieuwe leden.’ Van Boekel heeft niet een pasklaar antwoord op de vraag waarom er meer animo lijkt te zijn. ‘We hebben de afgelopen introductie veel activiteiten georganiseerd, net als het jaar daarvoor, maar de sociëteit was merkbaar voller.’

Brillenactie
Ovum Novum kan rekenen op meer dan 100 inschrijvingen, maar ook hier moet de inauguratie nog plaatsvinden waardoor het uiteindelijke aantal wat lager zal uitvallen. Puck Sanders van Ovum vindt het ook moeilijk een verklaring te vinden. ‘Ondanks de maatregelen van het kabinet zijn er meer inschrijvers. Misschien ligt het aan het studievriendelijke karakter van Ovum Novum. Of aan de geslaagde brillenactie tijdens de introductie. Ik zag iedereen met een Ovum-zonnebril lopen.’
Phocas, de roeiveniging in Nijmegen, heeft nu meer dan 200 nieuwelingen. Ook dat is meer dan in 2010. / Roel van der Heijden

Het stond al jarenlang op het verlanglijstje van de Stichting Studentenhuisvesting Nijmegen (SSHN): voormalige klooster en meisjesschool Mariënbosch aan de Groesbeekseweg. Het staat al tijden leeg maar nu worden er, mede dankzij een subsidie van de provincie, studentenwoningen in gerealiseerd.

Klooster Mariënbosch zal zo’n 350 zelfstandige wooneenheden gaan tellen. Om dat aantal te halen, verrijst er ook een geheel nieuw gebouw achter het klooster. Max Derks, directeur van studentenhuisvester SSHN, denkt dat Mariënbosch een ideale woonomgeving zal vormen voor studenten. ‘Het is een groene en rustige locatie die dicht bij de universiteit ligt. Het past bovendien goed in onze voornemens om de komende jaren ruim duizend nieuwe wooneenheden toe te voegen aan ons bestand.’

Zeer gewild
Naast de woningen in Mariënbosch, die eind 2013 opgeleverd moeten zijn, wordt er dit jaar begonnen met nieuwbouw aan het stationsplein. Daar komen 350 kamers bovenop poppodium Doornroosje. In tegenstelling tot de woningen aan het Stationsplein, komen er in Mariënbosch grotere en geheel zelfstandige woningen. ‘Onze jaarlijkse enquête laat zien dat deze zeer gewild zijn onder de studenten,’ laat Derks weten. Met de plannen is zo’n 32 miljoen euro gemoeid. De provincie draagt 4 miljoen euro bij. / Roel van der Heijden

Het collegejaar is begonnen en dat betekent ook drukte bij het sportcentrum.  Veel studenten sporten maar één of twee keer per week een uurtje, maar er zijn er ook mensen die zo veel willen bewegen dat sport ten koste gaat van andere activiteiten. Vanavond wordt er in het Gymnasion een lezing gegeven over sportverslaving.

Zo’n 1,5 procent van de sporters op het sportcentrum is sportverslaafd. Bovendien vertoont 35 procent symptomen van een zo’n verslaving. Dat bleek dit jaar uit onderzoek van de Radboud Universiteit. Er is niets mis met fanatiek sporten, maar het gaat fout als je daaronder andere belangrijke zaken gaan lijden, zegt sportpsycholoog Rico Schuijers. ‘Je vergeet bijvoorbeeld je belastingaangifte omdat een hardloopvriend je opbelt om te gaan lopen.’ Het niet sporten kan bij een sportverslaafde ook een katergevoel oproepen. ‘Ik ken mensen die gewoon doorgingen met hardlopen, ondanks een pijnlijke blessure. Zoiets gebeurt omdat de pijn van het niet lopen groter is dan de pijn van de blessure.’

Sneller verslaafd
Schuijers weet niet of een sportverslaving vaker voorkomt bij mannen of bij vrouwen, maar denkt wel dat de ene persoon meer risico loopt dan de andere. ‘Er zijn nu eenmaal mensen die sneller in verslavingen kunnen verzanden dan andere en een sportverslaving hoort daar ook bij.’

Niet sportief genoeg
Hoe staat het dan met de potentiële verslaafden op het sportcentrum? Terwijl er op de buitenvelden naar hartenlust wordt  getennist en gevoetbald werken zich in de centrale hal van het Gymnasion drie studenten in het zweet. Ze spinnen voor het goede doel en zijn dit uur belast met het draaiende houden van de fietsen. ‘Sportverslaving? Nee, daar heb ik echt geen last van,’ laat Danique van Dreuten weten. ‘Ik badminton één of twee keer per week anderhalf uur en daar blijft het bij. Ik denk dat ik niet sportief genoeg ben voor een sportverslaving.’

Verslavende stofjes
Wat heftiger gaat het er bij haar twee buurmannen aan toe. Zij rijden een versnelling hoger en laten het zweet de vrije loop gaan. ‘Het roeiseizoen bij de vereniging Phocas begint nu weer en we moeten in vorm raken voor de wedstrijden,’ zegt Walter Dekkers. ‘We trainen nu zes of zeven keer per week maar dat wordt nog meer.’ Of hij het slachtoffer is van een sportverslaving denkt Dekkers niet. Hij kan op elk moment stoppen, zegt hij. Zijn medesporter Ron Hendriks kan zich wel iets voorstellen bij een sportverslaving. ‘Door het sporten maak je verslavende stofjes aan in je lichaam en bovendien denk ik dat samen sporten ook een sociale verslaving is.’ / Roel van der Heijden

Vanavond geeft sportpsycholoog Rico Schuijers vanaf 20:15 uur een lezing over sportverslaving in collegezaal GN3 van het Gymnasion. Inschrijven kan via www.ru.nl/usc/feestweek of bij de balie van het sportcentrum.

Het UMC St Radboud gaat een nieuwe methode inzetten om het genetisch materiaal van patiënten te onderzoeken op mutaties die hun ziekte kunnen verklaren: exoom sequencing. Dit type onderzoek is vooral geschikt voor genetische aandoeningen die worden veroorzaakt door mutaties die bij verschillende patiënten op verschillende genen liggen. Het Radboud behoort tot de eerste ziekenhuizen ter wereld die dit genonderzoek bij patiënten aanbieden.

Veelvoorkomende genetische aandoeningen, zoals blindheid of een verstandelijke beperking, worden niet allemaal verklaard door mutaties in hetzelfde gen: bij de ene patiënt ligt de mutatie op het ene gen en bij de andere patiënt op een ander gen. Tot nu toe richt het genetisch onderzoek bij een patiënt zich op één gen tegelijkertijd. Daarom moet de test voor een hele reeks genen, soms wel duizend, herhaald worden. De kosten kunnen dan hoog oplopen en het onderzoek kan jaren duren. Vaak ook komt er helemaal geen diagnose uit de bus.

DNA-volgorde
Het klinisch-genetisch laboratorium van het UMC St Radboud gaat nu de DNA-volgorde van het exoom van patiënten aflezen. Dr.ir. Joris Veltman, genetica-onderzoeker bij het UMC St Radboud, legt uit: ‘Het exoom is het deel van het genoom, dat alle codes voor de lichaamseiwitten bevat. De tot nu toe bekende genetische afwijkingen zitten zo’n beetje allemaal in het exoom. Exoom sequencing levert in één klap de informatie op over alle genmutaties van de patiënt. In plaats van de reeks afzonderlijke gentesten van voorheen is nu één test voldoende.’

Expertise
Het interpreteren van de uitkomsten van exoom sequencing is werk voor experts. Het UMC St Radboud begint met dié veelvoorkomende genetische aandoeningen, waarover het ziekenhuis de afgelopen jaren veel expertise heeft opgebouwd: doofheid, blindheid, erfelijke darmkanker, verstandelijke beperkingen, bewegingsstoornissen en stoornissen van het energiemetabolisme. Ook andere aandoeningen kunnen via het sequencen van het exoom worden opgespoord, maar daarvoor moet de expertise deels nog ontwikkeld worden. Het gaat niet alleen om genetische en medische expertise, maar ook om de complexe bio-informatica die voor een goede analyse vereist is. Veltman: ‘We verwachten veel van exoom sequencing en we willen onze deskundigheid op dit gebied zeker uitbreiden. Daarom willen we het ook voor andere aandoeningen gaan aanbieden. We verwachten op korte termijn één generieke test voor de meeste genetische aandoeningen beschikbaar te hebben.’

Geen genezing
Kennis over de genetische achtergrond van een ziekte betekent nog niet dat de patiënt te genezen is, zegt dr. Marcel Nelen, klinisch moleculair geneticus bij het UMC St Radboud. ‘Toch is deze kennis voor de patiënt en zijn familie belangrijk. Neem bijvoorbeeld een kind met een verstandelijke beperking. Als zijn aandoening genetisch in kaart is gebracht, kunnen de ouders voorgelicht worden over de behandelingen en mogelijkheden voor hun kind en over zijn toekomstperspectief. Ook over de kans dat eventuele volgende kinderen de aandoening zullen krijgen valt dan veel meer te zeggen.’

Toestemming
Voor een exoomanalyse moeten patiënten of ouders schriftelijk toestemming geven. Zij bevestigen daarmee, dat ze op de hoogte zijn van de mogelijke impact van de kennis over hun genetische staalkaart. De kans bestaat dat de artsen nu of in de toekomst genmutaties ontdekken die betrekking hebben op een andere aandoening dan waarvoor de patiënt onderzocht is. Bij exoom sequencing is de kans op een onverwachte vondst groter dan bij andere vormen van diagnostisch onderzoek./Persbericht UMC St Radboud

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft aan zestien onderzoekers van de Radboud Universiteit en het UMC St Radboud een persoonsgebonden VENI-subsidie van elk 250 duizend euro gegeven. NWO kent deze subsidies twee maal per jaar toe aan talentvolle gepromoveerde onderzoekers, als belangrijke impuls voor hun wetenschappelijke carrière.

Op dit moment is tweederde van de Veni’s toegekend. Met zestien gehonoreerde projecten in deze eerste ronde boekt de Radboud Universiteit een zeer goed resultaat, meent Gertjan Bögels van de afdeling Marktverkenning, Strategie en Ontwikkeling, de afdeling die de onderzoekers vanuit de Radboud Universiteit begeleidt bij het indienen van hun aanvragen. In 2010 werden na beide rondes acht subsidies toegekend, in 2009 veertien. Hierna een overzicht van de nu gehonoreerde projecten.

Diversiteit in organisaties
Dr. Marieke van den Brink (Institute for Management Research) onderzoekt diversiteitsmanagement in organisaties. Het gaat om strategieën en netwerken van individuele veranderaars om hun eigen leerproces rondom diversiteit duurzaam te verankeren op organisatieniveau. Daarmee wil ze een theoretisch raamwerk bouwen voor duurzame verandering op het gebied van diversiteit. 

Romeinse keizers
Dr. Diederik Burgersdijk  (Instituut voor Historische, Literaire en Culturele Studies)doet onderzoek naar Nazarius’ redevoering in de senaat ter gelegenheid van de ambtsjubilea van keizer Constantijn de Grote en zijn twee zoons, in 321 n.Chr. De rede, te bestuderen met de methodiek van cultural analysis, levert belangrijke nieuwe gegevens op over een cruciale periode in het Romeinse rijk, als ook de wording van een christelijk Europa.

Informatievolgsysteem voor spiegelneuronen in het brein
Onze eigen lichamelijke ervaring faciliteert ons begrip van andermans acties. Maar hoe begrijpen we ongewone acties? Dr . Emily Cross (Behavioural Science Institute; Donders Institute for Brain Cognition and Behaviour) toetst een herformulering van de theorie over spiegelneuronen om zo een betere verklaring te geven van de interactie tussen actie en perceptie.

Denken we in ons moerstaal?
Sprekers van verschillende talen praten vaak over andere aspecten van alledaagse situaties.Dr. Monique Flecken (Donders Institute) onderzoekt  of je moedertaal invloed heeft op hoe je over situaties denkt. Voor tweedetaalleerders gaat het om de vraag: denken zij in hun moedertaal of in hun tweede taal?

Van dubbelster naar enkele ster
Soms smelt een dubbelster samen tot een enkele ster. Deze ster heeft bijzondere eigenschappen en kan de voorloper zijn van een krachtige explosie, bijvoorbeeld een gammaflits of supernova. Dr. Evert Glebbeek gaat een nieuwe techniek ontwikkelen om deze sterren te onderzoeken.

De taal van de politiek
De taal van politici is meer dan een transportmiddel voor hun politieke standpunten. Taal herbergt ook identiteitsvormende concepten en vertogen die door politici worden gebruikt om kiezers aan hun politieke partij te binden. Dr. Harm Kaal (Institute for Historical, Literary and Cultural Studies) bestudeert de ontwikkeling van deze taal van politieke bewegingen in Nederland vanaf het einde van de 19de eeuw.

Anammox
Anammox (anaërobe ammonium oxiderende) bacteriën produceren ongeveer de helft van alle stikstof in de atmosfeer. Ze gebruiken hiervoor ammonium en nitriet, bestanddelen onder meer in afvalwater. De bacteriën zijn hiermee ook uitstekend toepasbaar bij de waterzuivering. Dr. Boran Kartal  (Institute for Water and Wetland Research) gaat de biochemische processen onderzoeken die hieraan ten grondslag liggen. Zeker is dat die verlopen via hydrazine, een raketbrandstof.

Handige koppelingen tussen woord en gebaar
Het beheersen van meerdere gesproken talen wordt gezien als een vorm van hersengymnastiek. Dr. Ellen Ormel (Centre for Language Studies) gaat onderzoeken in hoeverre dit ook geldt voor bimodale tweetaligheid; het beheersen van een gesproken en een gebarentaal. 
Ze zoekt uit hoe de talen samenwerken en welke cognitieve voordelen dat oplevert.

Hoe ons brein leert van beloning en straf
Om ons flexibel aan te kunnen passen aan een steeds veranderende omgeving, moeten we leren van de negatieve en positieve consequenties van ons gedrag. Dr. Hanneke den Ouden (Donders Institute) verkent welke hersenverbindingen hierbij veranderen, en wat voor rol van de hersenstof dopamine hierin speelt

Islamitische activisten
Dr. Joas Wagemakers (Institute for Philosophy, Theology and Religious Studies) doet onderzoek naar islamitische sociale en/of politieke activisten in Jordanië.  In dit project onderzoekt hij hoe en waarom de twee grootste groepen onder hen hun visie ten aanzien van de koning, hun land en hun eigen rol als burgers daarin hebben veranderd.

Veni’s geneeskunde

Miskramen
Dr. Alexander Hoischen gebruikt Next Generation Sequencing, de meest recente, revolutionaire genoomtechniek, om DNA-variaties te vinden die ernstige miskramen veroorzaken. Naast inzicht in het ontstaan van miskramen verwacht hij hiermee cruciale ontwikkelingsgenen op het spoor te komen.

Gestreste bloedcellen
Dr.ir. Joost te Riet (Tumorimmunologie) onderzoekt krachten waaraan witte bloedcellen blootstaan. Het gaat bijvoorbeeld om mechanische stress, veroorzaakt door de bloedstroming. Hij gebruikt voor zijn onderzoek een gecombineerde licht-kracht-microscoop.

COPD
Dr. Eva van Rikxoort (Radiologie) leert computers om afwijkingen te ‘zien’ in vierdimensionale beelden van de longen van COPD-patiënten. Dit om te kunnen voorspellen welke behandeling bij de patiënt het best werkt. COPD is een ernstige, chronische longziekte.

Zouttransport in/uit de nier
Dr. Pedro San-Cristobal (Fysiologie) onderzoekt hoe de nieren betrokken zijn bij het regelen van de bloeddruk. Hij richt zich op de rol van een recent ontdekt transportkanaal voor zout in de nieren. De onderzoeksresultaten kunnen een bijdrage leveren aan de behandeling van hoge bloeddruk.

Koortseiwit
Dr. Frank van de Veerdonk (Algemeen interne geneeskunde) besteedt de VENI aan onderzoek naar interleukine-1. Decennia geleden werd al ontdekt dat dit eiwit koorts veroorzaakt. Later bleek interleukine-1 te bestaan uit een complete familie van verwante eiwitten. Van der Veerdonk hoopt te ontrafelen hoe belangrijk de diverse familieleden zijn in de afweer tegen infecties.

Neurologische aandoening
Dr. Jasper Visser (Neurologie) krijgt de VENI voor verder onderzoek naar de ziekte van Lesch-Nyhan, een neurologische aandoening. Bij deze ziekte leidt één enkele genafwijking tot allerlei bewegingsstoornissen en afwijkend gedrag. Visser onderzoekt hoe deze genafwijking de ontwikkeling van bepaalde hersengebieden verstoort.