Op dit moment kun je als bewoner van cyberspace niet achterhalen hoe de talloze sporen die je achterlaat worden gebruikt. ‘Een risico’, zegt prof. Mireille Hildebrandt. ‘Wie volledig doorrekenbaar is, kan volledig worden gemanipuleerd. De rechtsstaat bestaat om ons daartegen te beschermen. De burger moet greep krijgen op die onzichtbare doorzoekingen’, vindt de nieuwe hoogleraar ICT en Rechtsstaat aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Op 22 december spreekt zij haar oratie uit.

Cyberspace is inmiddels overal. En alles wat iedereen er doet, wordt er permanent opgenomen en opgeslagen. Deze gegevens worden sinds wat de ‘computationele wending’ is gaan heten, doorlopend doorzocht op interessante patronen. Met die patronen kun je inmiddels aardig voorspellen hoe gebruikers zich in de toekomst  gaan gedragen. Cyberspace is daarmee de ruimte geworden waarin bekend is wat je deed en voorzien wordt wat je gaat doen.

Heimelijk rekenen bedreigt grondrechten
Hoogleraar ICT en Rechtsstaat Mireille Hildebrandt vindt dat het achter gesloten deuren doorrekenen van onze verzamelde gegevens onze grondrechten aan kan tasten. ‘Bedrijfsgeheim, nationale veiligheid of intellectueel eigendom mag geen argument zijn om de broncodes van cyberspace buiten de democratische orde te houden.’
Zij is aangesteld aan de Radboud Universiteit Nijmegen bij de groep Digital Security van het Institute for Computing and Information Sciences. Een juriste tussen de informatici. Dat past goed bij haar opvatting dat juridische bescherming ingebouwd zal moeten worden in de architectuur van cyberspace. ‘Het realiseren van de rechtsstaat in cyberspace vraagt om heroriëntatie van de manier waarop de rechtsstaat bestaat. Geschreven recht zal niet altijd volstaan.’

Gelijke behandeling? Je weet het niet
Een aantal grondrechten wordt door de computationele wending geraakt in de manier waarop zij bestaan, in het bijzonder privacy, gegevensbescherming, gelijke behandeling en het recht op tegenspraak. Een van de problemen is dat je niet zo veel van al dat gereken merkt, omdat het verborgen wordt gehouden. Niet alleen vanwege het verdienmodel dat erop berust, maar vooral ook om de gebruiker niet met computercode lastig te vallen. En als je er geen vinger achter kunt krijgen waarom je online omgeving jou op een bepaalde manier inschat, heb je daartegen ook geen verweer. Je recht op gelijke behandeling kan bijvoorbeeld worden geschonden als je niet kunt achterhalen waarom je geen hypotheek krijgt, een baan wordt geweigerd of meer premie moet betalen. Hoe weet je of je gegevens goed beschermd worden als zoiets als Facebook een deel van jouw persoonlijke gegevens als hun bedrijfsgeheim beschouwt?

Een nieuw verdienmodel voor Google
Het geheimhouden van de rekenmethoden om profielen uit dataverzamelingen te maken, moet op de schop, stelt Hildebrandt. ‘Misschien moeten de Googles van deze wereld maar een ander verdienmodel bedenken.’
Ze verwijst naar een publicatie uit de studententijd van Google-oprichters Larry Page en Sergey Brin. ‘Ze werkten aan het toen nieuwe idee van page ranking – en schreven daarbij: deze technologie mag nooit in commerciële handen vallen.’
Met het toegankelijk maken van broncodes zijn we er nog niet. Bijna niemand kan wat met een computercode – een lijst enen en nullen. ‘We moeten intuïtieve interfaces ontwerpen waar je kunt onderzoeken hoe cyberspace jou ‘uitleest’. Waardoor je op speelse wijze de gevolgen kunt inschatten van het lekken of verstrekken van gegevens. Of denk aan een App die laat zien welke bronnen op welk moment informatie over je verzamelen en vastleggen.’ 

Burgers moeten toegang bedingen
Grote vraag hierbij is natuurlijk wie de verantwoordelijkheid moet of gaat nemen om dit te regelen. ‘Wij, burgers, bewoners van cyberspace, moeten die toegang tot de broncodes bedingen om onze  persoonlijke vrijheid te behouden. De democratische wetgever zal zich moeten buigen over aanpassingen in het ontwerp van cyberspace, de rechter over de implicaties ervan.’

‘Het geschreven recht zal niet meer voldoende zijn, we moeten de juridische bescherming vertalen in de technologische infrastructuur. Daarmee bedoel ik dat we veel sneller, gemakkelijker en intuïtiever zicht moeten krijgen op wie wanneer waar en hoe met onze gegevens aan het goochelen zijn en vooral waar dat toe kan leiden. Juristen kunnen daarbij voortbouwen op de idee van value sensitive design, een ontwerppraktijk waarbij ethische waarden en normen worden gebruikt bij het ontwerpen van technologie.’ 

De Nijmeegse studenten informatica worden op deze ontwerppraktijk vast voorbereid met de juridische colleges van Mireille Hildebrandt. Juristen zullen zich op hun beurt moeten verdiepen in de vertaling van juridische normen in technische specificaties. Geen eenvoudige opdracht, maar wel cruciaal als we verder willen met de rechtsstaat.

De rechtsstaat in cyberspace? Oratie mevrouw prof. mr. dr. M. Hildebrandt (Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica). Donderdag 22 december 2011, 15:45 uur, Aula Radboud Universiteit Nijmegen, Comeniuslaan 2

Mireille Hildebrandt (Den Haag, 1958) is sinds 1 januari 2011 hoogleraar Smart environments, data protection and the Rule of Law, oftewel Rechtsstaat en ICT aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daarnaast is zij werkzaam als universitair hoofddocent Rechtstheorie aan de Erasmus School of Law, Rotterdam en als senior onderzoeker aan de onderzoeksgroep voor Law Science Technology & Society studies (LSTS) aan de Vrije Universiteit Brussel. Zij werkt op de nexus van informatierecht, rechtsfilosofie en techniekfilosofie, waarover zij twee boeken redigeerde: Profiling the European Citizen (Springer 2008) en Law, Human Agency and Autonomic Computing (Routledge 2011) en vele artikelen schreef.
Website: http://works.bepress.com/mireille_hildebrandt

Het is weer winter!

De ervaring heeft geleerd dat de AMD regelmatig de klacht krijgt: “Het tocht hier of ik heb droge ogen” of “De temperatuur is nog geen 20⁰C”.

In grote lijnen kent een binnenklimaatsysteem een winter en een zomerstand. Het moment van overschakelen gebeurt wanneer het gemiddelde weertype verandert van winter naar zomer of andersom. Dat kan inhouden, dat wanneer er een paar koude dagen vroeg in het najaar zijn, het klimaatsysteem hier nog niet optimaal voor is ingesteld. De temperatuur blijft op deze dagen te laag. Wanneer bijvoorbeeld het systeem te vroeg van zomer naar winter wordt overgezet, dan zal de temperatuur in dat gebouw als te warm worden ervaren.

Bovenstaande speelt zich af in gebouwen met een geavanceerd klimaatsysteem (een combinatie van verwarmen of koelen). Maar er zijn ook gebouwen waarin alleen verwarming is en waar men koeling moet krijgen door het openen van ramen.

Ongeacht de techniek, ongeacht de buitentemperatuur, het juiste binnenklimaat is vaak niet te verwezenlijken overal en op elk moment. En dan is het goed te weten wat u zelf kunt doen in perioden van wisselende weertypen en in perioden met extremen.

Wat kunt u zelf doen tijdens koude dagen:

• Ga niet te dicht bij het raam zitten en niet onder een inblaasrooster, om last van koudeval te voorkomen.
• Sluit inblaasopeningen van klimaatbeheersingssystemen niet af, maar laat de ingeblazen lucht omleiden. Afsluiten van openingen kan namelijk weer andere klimaatklachten geven, zoals tocht door te hoge luchtsnelheid bij de overige roosters.

Droge luchtklachten:
Uit onderzoek is gebleken dat er (bij de gebruikelijke luchtvochtigheid in de winter) geen relatie bestaat tussen ‘droge lucht’-klachten en de fysische luchtvochtigheid. Slechts bij extreem langdurige lage luchtvochtigheid (<20%), zoals die voorkomen in vliegtuigen, bestaat de mogelijkheid op luchtwegirritaties en gevoelens van ‘droogte’ als gevolg van een te lage luchtvochtigheid. Klachten over droge lucht ‘s winters worden in de meeste gevallen veroorzaakt door een te hoge luchttemperatuur, irriterende bestanddelen in de lucht (bijvoorbeeld door te weinig verse luchttoevoer, stof door ophopingen of bijvoorbeeld printers in de werkruimten, open kasten, vuile vloerbedekking etc.) of een combinatie van beide.

Soms plaatsen medewerkers waterbakjes. Deze waterbakjes zijn een voedingsbodem voor schimmels en bacteriën. De Arbo- en Milieudienst (AMD) raadt deze daarom af.

Als mensen klagen over droge lucht kan dit worden veroorzaakt door:

• Stof en andere verontreinigingen;
• Hogere luchtsnelheden langs het gelaat;
• Te weinig knipperen met de ogen tijdens beeldschermwerk.

Om stofophoping te voorkomen adviseert de AMD:

• Reinig of verwijder glasgordijnen frequent.
• Evalueer de algemene schoonmaakwerkzaamheden en verhoog eventueel de schoonmaakfrequentie.
• Laat luxaflex regelmatig schoonmaken of vervang deze door verticale lamellen.
• Zorg voor zo min mogelijk losse papieropslag in de ruimte. Een opgeruimde werkplek kan beter schoongehouden worden.
• Maak voor opslag van spullen zoveel mogelijk gebruik van gesloten kasten.
• Bind kabels e.d. op zodat de vloer goed gereinigd kan worden.

Heeft u vragen of opmerkingen over het binnenklimaat? Neem dan contact op met:

• Het UVB -Service Meldpunt tel. 33333 voor medewerkers van de RadboudUniversiteit.
• Het Service Bedrijf, Vastgoed en Infrastructuur tel. 18000 voor medewerkers van het UMC St Radboud.
• of stuur een mail naar de AMD helpdesk: helpdeskamd@amd.ru.nl.