Bestaat er zoiets als de vrije wil? Het is een onderwerp waarover in wetenschappelijke kring fel wordt gediscussieerd. Emeritus hoogleraar Herman Kolk betreedt met het boek De Vrije Wil is geen Illusie ook het strijdperk.

Prominente wetenschappers hebben het bestaan van de vrije wil afgeschreven. Psycholoog John Bargh stelt dat 99,4% van alle psychologische reacties zonder wil of bewustzijn verlopen, hersenonderzoeker Viktor Lamme ziet gedrag als het product van aangeleerde reflexen. Dick Swaab noemt de vrije wil ‘niet meer dan een plezierige illusie’.
Bevreemdend, vond Kolk, die enkele jaren geleden al een dik wetenschappelijk boek publiceerde over de kwestie. ‘Ik dacht dat we dit punt in de discussie al wel voorbij waren, maar we zijn schijnbaar blijven steken.’ Op de actuele discussie speelt hij in met zijn nieuwe meer publieksgerichte boek De Vrije Wil is geen Illusie, waarmee Kolk zich ook in de strijd mengt. Kolk: ‘Ik vond het tijd om stelling te nemen. In het boek ga ik in op Swaab, Lamme, Bargh, Dijksterhuis en Baumeister en zet mij af tegen de gedachte dat we geregeerd worden door onbewuste, automatische processen en dat de vrije wil niet of amper bestaat. Je kunt je bewust worden dat je iets wilt. Dat bewustzijn is geen illusie, er ligt een (onbewust) hersenproces aan ten grondslag.’

Worstelen
Het prettig leesbare boek is een uitvloeisel van studies naar taalstoornissen waar de Nijmeegse emeritus  hoogleraar tijdens zijn lange carrière bij betrokken was, maar ook op observaties uit de praktijk en de geschiedenis van de (neuro)psychologie.  ‘Ik begon in de jaren zeventig te werken met mensen met een hersenbeschadiging. Onderdeel van het onderzoek dat wij deden  is dat de patiënt verschillende taken uit moet voeren. Wanneer dat lukt, is er in dat deel van het brein geen beschadiging, lukt het niet, is er wel sprake van beschadiging. Als je vervolgens de theorie van Swaab volgt, zijn er twee mogelijkheden: je kunt de taak wel of niet uitvoeren. Je hebt immers geen vrije wil en wordt dus beperkt door de mogelijkheden van je brein. Uiteraard kunnen ze sommige dingen wel en anderen niet en dat vertelt je iets over de functie van de beschadigde hersengebieden. Maar er is meer. Als je met deze mensen werkt zie je dat ze het wel proberen. Ze worstelen met de taak, zijn zich dus bewust dat ze tekort schieten en proberen er het beste van te maken.’

Vuur
Ook verwijst Kolk naar een ander voorbeeld: de onvrijwillige reflexbeweging die je hebt als je hand te dicht bij vuur komt. Een onbewuste actie, maar geen dwingende reflex. ‘Iemand kan vrijwillig zijn hand in het vuur steken, bijvoorbeeld om een kostbaar document te redden’, schrijft Kolk in zijn boek. De onbewuste reflex wordt door de bewuste wens – het stuk uit het vuur pakken - overschreven. ‘Het onbewuste is sterk, maar we moeten het niet overschatten. Op het moment dat een conflictsituatie ontstaat (waarbij de noodzakelijke actie anders is dan de ingesleten automatische actie) dan wordt de noodzakelijke reactie doorgedrukt.  / Mark Merks, foto Well_Lucio (Creative Commons)

De vrije wil is ook onderwerp van discussie tijdens de Maand van de Filosofie. Vanavond heeft op de campus het filosofisch festival De Ziel van Nijmegen plaats. Zie voor meer informatie deze link.

De faculteit nodigt alle medewerkers en studenten uit om samen het collegejaar af te sluiten tijdens een feestelijke borrel op woensdag 16 mei van 17.00-20.30 uur in Het Gerecht.  U ontvangt bij de entree (Thomas van Aquinostraat een consumptiebon en een bon voor een gratis snack.

Tijdens de borrel worden de winnaars van de Docent van het Jaar-verkiezing bekend gemaakt (om 18.15 uur). Een verkiezing van studenten voor docenten, geïnitieerd door zes studieverenigingen. Studenten konden van 20 april t/m 15 mei stemmen via de facultaire website op hun beste werkgroepdocent en hoorcollegedocent (bachelor -en masterfase).

In verband met deze feestelijke borrel zijn de parkeergarage en de fietsenstalling tot 20.30 uur geopend.

Programma:
17.00 uur           Aanvang
Tot 18.00 uur    Ophalen gratis snackbon en consumptiebon
18.15 uur           Bekendmaking Docent van het jaar 2012
18.45 uur           Optreden JFV-huisband ‘Cliché’, bestaande uit rechtenstudenten
20.30 uur           Einde 

On April 30 2012, Queensday, all catering facilities on campus are closed. The campusshop is closed too.

The Central Library however is open on Queensday from 10 am til 5 pm.

Special opening hours from May 1 up and until May 4:

De Refter:                                            11am – 7 pm (two meals)
Restaurant Facullty of Science:    11am – 2 pm
Het Gerecht:                                       10 am – 3 pm
Cultuurcafé:                                        4 pm – 8 pm
The Campusshop:                            11 am – 3 pm

DE-Cafe en Sportcafé are closed from April 28 up and until May 6.

De universiteit is drie Ridders en twee Officieren rijker. Bart Jacobs, Carl Figdor Didi Braat, Ine van den Heuvel en Jan Bulte hebben vanochtend een lintje uitgereikt gekregen.

Hoogleraar Bart Jacobs (Digital Security) is benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Hij ontvangt de onderscheiding vanwege zijn onderzoek naar computerveiligheid en zijn inzet om de onderwerpen privacy en (digitale) veiligheid onder aandacht te brengen en houden. Het werk dat zijn groep verrichtte om de zwakheden van de OV-chipkaart aan te tonen is hier een voorbeeld van.

Nederlandse Leeuw
Carl Figdor, hoogleraar Immunologie, is de enige Radboudiaan die de onderscheiding niet in de Vereeniging ontving. Figdor kreeg het lintje uitgereikt in zijn woonplaats Den Bosch. Ook is Figdor de enige die wordt opgenomen in de Orde van de Nederlandse Leeuw, als Ridder. Het is niet voor het eerst dat de onderzoeker wordt gelauwerd: Figdor ontving in 2006 de Spinozaprijs en in 2011 een ERC Advanced Grant.

Opleider
Arts en hoogleraar Obstetrie en Gynaecologie Didi Braat is benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Braat wordt geprezen om haar veelzijdigheid. Zo wordt haar onderzoek, maar ook de rol die ze speelt als (plaatsvervangend) voorzitter van de Raad voor de Volksgezondheid en haar betrokkenheid bij onderwijs geroemd. Braat ontving in 2011 de Opleidingsprijs, artsen in opleiding en andere medisch specialisten kozen haar tot beste opleider.

Excellentie
Ine van den Heuvel is hoofd van de afdeling Marktverkenning, Strategie en Ontwikkeling (MSO). In die rol zet ze zich in voor de profilering van de universiteit en werkte ze mee aan het opzetten van de excellentieprogramma’s, zoals de Radboud Honours Academy. Ook haar werk voor de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) haar vrijwilligerswerk voor (onder meer) De Lindenberg als de Betlehemparochie zijn reden om Van den Heuvel in het zonnetje te zetten.

Bestuur
Jan Bulte, beleidsmedewerker onderwijs en opleiding van het IWOO, is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Hij krijgt de onderscheiding vanwege zijn bijdrage aan het geneeskundig onderwijs aan de medische faculteit. Ook buiten de universiteit is Bulte zeer actief: hij werkt als bestuurder bij wijkgezondheidscentrum Lindenholt en als vrijwilliger voor de Antonius van Paduakerk. / Mark Merks, foto Gerard Verschooten

Loop je mee met de Nijmeegse Vierdaagse? Maak dan gebruik van de verzorgingspost die PV Radboud (personeelsvereniging) aanbiedt in samenwerking met SEN (Stamceldonatie Europdonor Nijmegen). Je kunt er terecht voor een kop koffie, thee, water of soep en je vermoeide spieren en voeten laten verzorgen door professionele handen. De verzorgingspost is tweemaal daags beschikbaar op elk van de vier dagen. Voor leden van PV Radboud is verzorging gratis. Niet-leden betalen € 30,= voor de verzorging. Ben je nog geen lid, meld je dan direct aan (het lidmaatschap bedraagt slechts € 12,- per jaar).

Wil je gebruik maken van de verzorgingsposten van PV Radboud? Meld je dan direct aan via de website van PV Radboud. Via de website van de PV wordt je op de hoogte gehouden van nadere informatie over de precieze plaats van de verzorgingsposten. Je kunt je ook aanmelden voor Nieuws op maat,  je ontvangt dan een notificatie per mail zodra er meer nieuws is.

4-daags Arrangement Soeterbeeck
Loop je de Vierdaagse en ben je op zoek naar een verblijfplaats in de buurt? Soeterbeeck, het studiecentrum van de Radboud Universiteit Nijmegen in het Brabantse Ravenstein, biedt een speciaal Vierdaagse arrangement aan! Kijk voor meer informatie op de website van PV Radboud.

De universitaire mailvoorziening Share is nog steeds stabiel. De status calamiteit is daarom opgeheven.

Het probleem met de Global Address List (GAL), de lijst van alle RU-mailadressen , is echter nog niet opgelost. Daardoor kan het voorkomen dat het automatisch aanvullen van een e-mailadres niet werkt of een foutmelding geeft. Er wordt gewerkt aan een oplossing voor dit probleem.

Zodra deze oplossing er is, melden wij dat.

Op voorstel van het bestuur van PV Radboud heeft de Verenigingsraad in zijn vergadering van 18 april unaniem en met volle overtuiging besloten de heer Dirk Ruiter tot zijn voorzitter te benoemen. De Verenigingsraad en het bestuur zijn van oordeel dat PV Radboud met een kundig en betrokken bestuurder wordt verrijkt. De benoeming van prof. dr. Dirk J. Ruiter gaat in per 1 september 2012.
De nieuw benoemde voorzitter merkt hier zelf over op: ‘Een mooie uitdaging voor een vers gepensioneerde Radboudiaan.’

Na een lange carrière, waarvan 26 jaar als hoogleraar Pathologische Anatomie, houdt professor Ruiter op 11 mei zijn afscheidsrede. Gedurende zijn loopbaan heeft hij vele wetenschappelijke en bestuurlijke functies vervuld. Als voormalig decaan van de Faculteit der Medische Wetenschappen en als voormalig vicevoorzitter van de Raad van Bestuur van het UMC St Radboud is de heer de Ruiter goed op de hoogte van het reilen en zeilen bij de beide werkgevers van de leden van PV Radboud.anleiding  voor deze wisseling is het feit dat de huidige voorzitter drs.  Arjen Peters zijn voornemen heeft aangekondigd om in de loop van 2012 zijn functie na een inzet van meer dan tien jaar neer te leggen.

As former dean of the Faculty of Medical Sciences and former vice-chairman of the Executive Board of UMC St Radboud, prof. Ruiter is about matters concerning both the University Medical Centre and the University. Prof. Ruiter will be the successor of the current chairman of PV Radboud, drs. Arjen Peters, who has indicated to resign mid 2012 after a commitment of over 10 years.

NWO heeft twee subsidieaanvragen van de faculteit gehonoreerd in het kader van de open competitie Onderzoekstalent 2011. Het gaat om aanvragen van prof. mr. J.H. (Janneke) Gerards en prof. dr. ir. J.B. (Jan) Terpstra. Kenmerkend voor deze subsidievorm is dat kandidaten die een Nederlandse onderzoeksmaster op het terrein van de maatschappij- en gedragswetenschappen volgen of hebben gevolgd, medeaanvrager zijn van de subsidie.

Malu Beijer, die een onderzoeksmaster Legal Research heeft afgerond aan de Universiteit Utrecht, gaat onder begeleiding van Janneke Gerards  het project getiteld “Active protection of fundamental rights in the EU – can a doctrine of positive obligations be incorporated by the EU courts?” uitvoeren.

Dorian Schaap, die binnenkort de research master Social and Cultural Science: Comparative Research on Societies aan de Radboud Universiteit Nijmegen hoopt af ter ronden, gaat onder begeleiding van Jan Terpstra  het project getiteld  “Trust in the police in an international comparative and longitudinal perspective” uitvoeren. Beide hoogleraren zijn verbonden aan het Onderzoekcentrum voor Staat en Recht (SteR).

Didi Braat, Carl Figdor, Ine van den Heuvel, Bart Jacobs en Jan Bulte, allen verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen, ontvingen op vrijdag 27 april een Koninklijke onderscheiding.

• Mw. prof. dr. D.D.M. (Didi) Braat, hoogleraar Obstetrie en Gynaecologie (Officier in de Orde van de  Oranje Nassau)
• De heer prof. dr. C.G. (Carl) Figdor,  hoogleraar Tumorimmunologie (Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw)
• Mw. drs. C.M. (Ine) van den Heuvel, hoofd van de eenheid Marktverkenning,Strategie en Ontwikkeling (Ridder in de Orde van Oranje Nassau)
• De heer prof. dr. B.P.F. (Bart) Jacobs, hoogleraar Beveiliging en correctheid van programmatuur (Officier in de Orde van de  Oranje Nassau)
• De heer drs. J.A. (Jan), Bulte, UMC (Ridder in de Orde van Oranje Nassau)

De Orde van de Nederlandse Leeuw wordt verleend voor verdiensten op het gebied van wetenschap en kunsten. De Orde van Oranje-Nassau is gekoppeld aan bijzondere verdiensten voor de samenleving.

V.l.n.r. Didi Braat, Bart Jacobs, Jan Bulte, Ine van den Heuvel

Mw. prof. dr. D.D.M.  (Didi) Braat is hoogleraar Obstetrie en Gynaecologie aan de Radboud Universiteit. De afdeling Verloskunde & Gynaecologie van het en het Universitair Medisch Centrum St Radboud heeft zich onder haar leiding  verder ontwikkeld als een afdeling met uitstekende patiëntenzorg, wetenschappelijk toponderzoek en inspirerend onderwijs. Prof. Braat speelt een vooraanstaande rol in Nederland op het terrein van de ethiek en gezondheidszorg, in het bijzonder in de fertiliteitzorg.

Didi Braat is een voor menigeen het voorbeeld van een uitstekende arts. Ze is een aansprekend rolmodel voor vrouwelijke studenten en een inspiratiebron voor velen. Ze wordt geprezen voor de manier waarop zij medisch specialisten opleidt.  Als plaatsvervangend voorzitter van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg stelt zij haar kwaliteiten ten dienste van de maatschappij. Voorts is ze initiator en voorzitter van het in 2009 opgerichte DIVAS, netwerk voor vrouwelijke medisch specialisten. Ze treedt veelvuldig op in de media om de maatschappij beter te laten kennis maken met ongewilde kinderloosheid en vruchtbaarheidsbehandelingen. Als beschermvrouwe van de Medische Faculteits Vereniging Nijmegen (MFVN) opent ze deuren voor studenten naar belangrijke instanties in de medische wereld. 

Prof. dr. C.G. (Carl) Figdor, hoogleraar Tumorimmunologie aan de Radboud Universiteit en het Universitair Medisch Centrum St Radboud, is een van’s werelds toponderzoekers op het gebied van de immunologie. Figdor doet onderzoek naar de cellulaire en moleculaire mechanismen van het menselijk immuunsysteem en past deze toe in experimentele immunotherapieën. Figdors expertise is van belang voor de ontwikkeling van nieuwe kankervaccins. Dat belang wordt breed onderkend, zoals blijkt uit de toekenning van de NWO Spinozaprijs in 2006, de KWO-prijs van het Wilhelmina Kankerfonds in 2009 en een grote Europese subsidie (ERC Advanced Grant) in 2011.

Carl Figdor was tot 2010 drijvende kracht en wetenschappelijke directeur van het Nijmegen Centre for Molecular Life Sciences (NCMLS). Hij is lid van de KNAW en tal van (inter)nationale wetenschappelijk commissies. Op maatschappelijk gebied is prof. Figdor nauw betrokken bij de introductie en professionalisering van wetenschappelijke en technologische onderwijsprogramma’s voor het basisonderwijs. Hij was initiatiefnemer en oprichter van het eerste Wetenschapsknooppunt in Nederland, gevestigd bij de Radboud Universiteit, dat tot doel heeft  om een onderzoekende houding te bevorderen bij zowel kinderen, leraren als pabo-studenten. Foto: Henk van Esch fotografie

Mw. drs. C.M. (Ine) van den Heuvel is hoofd van de eenheid Marktverkenning, Strategie en Ontwikkeling van de Radboud Universiteit. Mede dankzij de inzet van mevrouw Van den Heuvel heeft de Radboud Universiteit zich verder kunnen profileren, onder meer door de ontwikkeling van onderzoeksinstituten en excellentieprogramma’s voor begaafde studenten, programma’s waarmee de universiteit landelijk en internationaal voorop loopt.

In dienst van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (1989 – 2002) had mevrouw Van den Heuvel een  belangrijke bijdrage aan programma’s die de Nederlandse wetenschap op de kaart zetten, zoals internationale samenwerkingsprogramma’s met China en Indonesië en het Programma Akademiehoogleraren, dat van grote betekenis is geweest voor het in stand houden van de kwaliteit van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs en onderzoek. Ook had ze een belangrijk aandeel in de ontwikkeling van de Vernieuwingsimpuls, het belangrijkste persoonsgerichte stimuleringsprogramma van innovatief onderzoek in Nederland.
Mevrouw Van den Heuvel is bestuurlijk actief in de Nijmeegse culturele wereld, onder meer binnen  de Stichting Nijmeegs Muziekfestival, de Federatie van Nijmeegse Zangverenigingen en Stichting de Lindenberg. Van den Heuvel is organiste, dirigente en parochiebestuurder van de Betlehemparochie en organiste van het parochieel zangkoor De Horsten Sionsheuvel te Groesbeek.

Prof. dr. B.P.F. (Bart) Jacobs is hoogleraar Beveiliging en correctheid van programmatuur aan de Radboud Universiteit. Als een van de toonaangevende experts op het gebied van de veiligheid en correctheid van software is Jacobs op een uitzonderlijke manier in staat om zijn onderzoek en kennis te vertalen naar maatschappelijke kwesties. Met zijn onderzoeksgroep trok hij wereldwijde aandacht met het blootleggen van de zwakheden in de meest gebruikte chip ter wereld, de Mifare Classic, die in Nederland onder meer werd toegepast in de OV-chipkaart.

Jacobs’ onderzoek maakt duidelijk dat privacy- en veiligheidsaspecten grote maatschappelijke ICT-projecten zoals het elektronisch patiëntendossier, rekeningrijden, slimme elektriciteitsmeters, biometrische paspoorten of elektronisch stemmen kwetsbaar maken. Bart Jacobs is waarschijnlijk Nederlands’ zichtbaarste en politiek invloedrijkste informaticus. Hij was hij lid van de commissie Inrichting Verkiezingsproces van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en wordt regelmatig gevraagd als adviseur. Jacobs is een van de initiatiefnemers voor het Privacy & Identity Lab, een  multidisciplinair instituut voor onderzoek en innovatie in digitale identiteit en privacybescherming op het internet en in ICT-systemen, een samenwerking tussen de Radboud Universiteit, de Universiteit Tilburg en TNO. Bart Jacobs is sinds jaren redacteur van het gerenommeerde tijdschrift Theoretical Computer Science.

De heer drs. J.A. Bulte
Hij krijgt de Koninklijke Onderscheiding voor zijn wezenlijke bijdrage aan de sterke groei van de kwaliteit van het geneeskundig onderwijs aan het UMC St. Radboud. Deze kwaliteit blijkt vooral uit de 1e plaats die het Nijmeegs UMC inneemt op de lijst die door de landelijke visitatiecommissie wordt samengesteld. Zijn bijdrage aan de herziening van het curriculum Tandheelkunde heeft er zelfs toe geleid dat Nijmegen de koploper is in Nederland op het gebied van tandheelkundig onderwijs. Daarnaast heeft hij als bestuurder van het wijkgezondheidscentrum Lindenholt de contacten tussen de wijkbewoners en aanbieders van wonen, welzijn en zorg geoptimaliseerd. Ook zijn veelzijdige vrijwillige inzet voor de Antonius van Paduakerk wordt alom geprezen.